Hoe reageer je op emoties van je kind?

Geplaatst op 12 september 2019 in Opvoeding

Emoties zijn belangrijke raadgevers, voor volwassenen maar ook voor kinderen. Als er ruimte is voor emoties, leren ze sneller hoe ze meer ingewikkelde emoties de baas kunnen blijven. Hierdoor zullen kinderen zich beter kunnen redden in de grote wereld en worden ze sneller begrepen en gewaardeerd door anderen.

Emotionele ontwikkeling

Om beter te begrijpen hoe je je kind kan ondersteunen bij (heftige) emoties is het goed om begrip te hebben van de emotionele ontwikkeling van kinderen. Deze begint al vanaf de dag dat je kind geboren wordt en verloopt in verschillende stappen.

Baby’s

Het gedrag van baby’s wordt gedreven door de vier basisemoties (blij, boos, bang en verdrietig). Als ze honger hebben, willen ze direct eten. Baby’s zijn voor de controle van hun emoties dan ook volledig afhankelijk van jou als volwassene.

Peuters en kleuters

Peuters zijn daarentegen al ‘iets’ beter in staat om frustratie te verdragen. Met de nadruk op iets want wanneer peuters moe zijn of een tegenslag ervaren, uit zich dit vaak in huilen of driftbuien. Gedrag dat past bij deze leeftijdsfase, maar wat voor ouders niet minder lastig is. Bij sommige kinderen zie je ook dat de driftbuien vanaf het 2e jaar wat afnemen doordat de woordenschat toeneemt. Zij zijn beter in staat om zich uit te drukken waardoor er minder frustratie ontstaat. Je ziet overigens wel dat het remmen van het gedrag (inhibitie) op deze leeftijd nog erg lastig is. Kinderen voelen een bepaalde impuls en zijn nog onvoldoende in staat om deze uit te stellen. Ook neemt de agressie vanaf het 2e jaar toe waardoor momenten van frustratie in deze periode nog zeker aanwezig zijn. Op deze leeftijd hebben kinderen jou dan ook hard nodig bij het onder woorden brengen van hun gevoelens en om weer rustig te worden wanneer ze verdrietig of boos zijn. Een handig hulpmiddel is een emotiekaart, onderaan dit blog vind je een gratis download voor thuis met uitleg hoe je deze kunt gebruiken.

Basisschoolleeftijd

In deze fase krijgen kinderen meer grip op hun emoties en leren ze steeds beter om complexe emoties begrijpen. Ze zijn beter in staat om met heftige emoties om te gaan, maar jij blijft als ouder belangrijk. Bijvoorbeeld bij het achterhalen van de oorzaak (waarom ben je zo verdrietig) en om het vervolgens op een goede manier op te lossen (niet slaan maar hulp zoeken).

Pubers

Door de invloed van hormonen, vliegen de emoties tijdens de puberteit alle kanten op. Het is als ouder regelmatig een zoektocht: wanneer laat je je kind los en wanneer begeleid je? Daarnaast kunnen er (heftige) stemmingswisselingen voordoen waarbij gevoelens van onzekerheid, boosheid of enorme blijdschap elkaar afwisselen. Hieronder geef ik een aantal tips hoe je hiermee kunt omgaan.

Hoe ondersteun ik mijn kind bij heftige emoties?

Er zijn veel verschillende manieren hoe je je kind kan ondersteunen. Hieronder geef ik je een aantal tips.

1. Bied nabijheid
Bij baby’s is het belangrijk om hen ongelimiteerd te voorzien in de behoefte aan veiligheid en vertrouwen. Naast de fysieke aanrakingen, helpt het ook om te neuriën zodat je met je stem kan laten weten dat je er bent. Ook als jouw kind ouder is, blijft deze nabijheid belangrijk. Afzonderen wanneer je kind boos is leidt vaak tot angst . Ben je van mening dat jouw kind rustig moet worden op een andere plek dan helpt het om op afstand in beeld te blijven voor hem/haar.

2. Geef ruimte voor de emoties
In de waan van de dag zijn we soms geneigd om te reageren vanuit automatisme. Voorbeelden hiervan zijn de bekende uitspraken zoals ‘niet huilen’ of ‘dat deed geen pijn’ (betrap ik mijzelf ook weleens op…). Je geeft dan indirect de boodschap dat die emotie er niet mag zijn. Voor een kind voelt dit tegenstrijdig (ik ben verdrietig maar ik mag niet huilen) en dat is verwarrend. Een handige tip: geef de emotie even ruimte en help je kind vervolgens op weg. Voorbeeld: “Je bent gevallen en dat deed pijn. Wil je zelf weer opstaan of moet ik jou helpen?”.

Het betekent overigens niet dat als jouw kind valt, je altijd direct klaar moet staan… Soms is het ‘gewoon even laten gebeuren’ door de andere kant op te kijken ook effectief omdat hij leert zelf weer rustig te worden. Volg je gevoel hierin.

3. Ondertitel
Dit is een voorbeeld van ruimte geven voor emoties. Vooral bij jonge kinderen is het erg leerzaam om te ‘ondertitelen’: woorden geven aan dat wat er gebeurt. Dit kun je doen door te benoemen wat je ziet “Jij bent verdrietig omdat jij geen tweede koekje mag”. Hierdoor leert hij drie dingen: bepaald gedrag aan bijbehorende gevoelens te koppelen, het herkennen en benoemen van gevoelens én dat jij hem steunt tijdens deze situaties. Alle drie dragen eraan bij dat emoties minder hoog oplopen.

4. Laat het gewenste gedrag zien
Is jouw 3-jarige zo boos dat hij zijn vriendje schopt? Bij jonge kinderen heeft eindeloos vragen stellen geen zin. Grijp in door het gedrag te begrenzen (Stop, we doen een ander geen pijn) en ga samen over naar de oplossing (Jop huilt omdat hij pijn heeft. Kom, wij gaan hem samen troosten.

5. Stel open vragen
Ouders denken vaak dat pubers weinig interesse hebben in jouw mening, niets is minder waar. Ondanks vrienden een belangrijke rol spelen, hebben ouders nog steeds veel invloed op pubers. Wat werkt is op de achtergrond aanwezig zijn en vooral een nieuwsgierige in plaats van beoordelende rol aan te nemen. Het stellen van open vragen is daarvoor een handige hulpmiddel (b.v.: Heb jij zelf al een idee hoe je dat wilt aanpakken of wat zouden de gevolgen daarvan kunnen zijn?). Vaak zie je dat ze zich meer openstellen en de vraag terugstellen: “maar pap, wat zou jij doen dan?”.

Tot slot

Emoties zijn er zoals er ook nare gebeurtenissen zijn. Hier kunnen we kinderen niet van weghouden. Dit zijn juist de momenten waar ze van leren en die ze nodig hebben om uit te groeien tot een zelfstandig persoon. Wat zij nodig hebben van jou, ongeacht leeftijd…is jouw aanwezigheid, begrip, uitleg en sturing.

Denk je na het lezen van dit blog: ik wil graag meer tips hoe ik met die uitdagende situaties om kan gaan. Dan is mijn webinar: “Minder strijd, meer rust en positiviteit” een aanrader! Voor slechts 19 euro neem ik je 75 minuten lang mee door middel van allemaal concrete voorbeelden en praktische tips. Ik leer je het gedrag van jouw kind beter begrijpen, geef je voorbeelden wat je concreet kunt doen en zeggen op de momenten dat de emoties hoog oplopen én geef handige tips die je kunt toepassen om zélf relaxed te blijven. Klinkt dit als iets wat je goed kunt gebruiken? Geef je dan in minder dan 1 minuut op via onderstaande button en je ontvangt het webinar direct in je mailbox. Veel kijkplezier!

Geef je hier op voor het webinar “Minder strijd, meer rust en positiviteit”

——–

Gratis download: emotiekaart

Voor jonge kinderen is het nog erg lastig om hun gevoel onder woorden te brengen. Een emotiekaart kan hierbij helpen. In plaats van te benoemen, kunnen ze de betreffende emotie aanwijzen. Daarnaast kun je het gebruiken als leidraad voor je gesprek: ‘ok nu ben je verdrietig, wat kunnen we doen om ervoor te zorgen dat je weer blij wordt?’. Het helpt jonge kinderen om de emoties visueel te maken.

Download de emotiekaart