Wat kan je doen als je peuter gooit met alles? 5 praktische tips

Eten, zand, speelgoed, je peuter gooit met alles wat hij te pakken krijgt. Als ouder probeer je het eerst vaak nog liefdevol aan te pakken, maar na de zoveelste keer word je boos want niets lijkt echt te werken. Waarom doet je peuter dit toch? En hoe kan je het beste omgaan met dit gedrag? In dit artikel lees je wat gooien betekent, hoe je erop kunt reageren én hoe je peuter leert stoppen met gooien op een manier die past bij zijn leeftijd.

Waarom gooit mijn peuter met alles?

In het kort: Gooien is een normaal peutergedrag dat hoort bij motorische ontwikkeling, frustratie of het zoeken van grenzen. Door rustig te blijven en duidelijke grenzen te stellen, leert je kind omgaan met emoties zonder schade of straf.

Gooit jouw kind met eten, speelgoed of zelfs richting andere kinderen? Je bent niet de enige! Weet dat dit helemaal past bij de ontwikkeling van een peuter. Niks geks aan de hand dus. Kinderen worden geboren met basale impulsen en instincten en op deze leeftijd is een kind nog onvoldoende in staat om deze impulsen te beheersen. Volwassenen en oudere kinderen zijn in staat om hun gedrag aan te passen als dit gevraagd wordt. Voor peuters is dit lastiger; hun gedrag is nog vaak impulsief. Je noemt dit ook wel ‘inhibitie’. Inhibitie is het vermogen om bepaald gedrag af te remmen of te onderdrukken. Het is een belangrijk aspect van de zelfregulatie (grip hebben op je emoties, gedachten en gedrag) bij kinderen. Je herkent het bijvoorbeeld vast wel dat je kind toch weer zijn hand in de plantenbak steekt, terwijl je net hebt gezegd dat dit niet mag. Een kind moet op deze leeftijd nog leren om afspraken eigen te maken én om hier vervolgens naar te handelen. Dit betekent overigens niet dat je alles maar goed moet vinden. Daarom is het fijn om te weten hoe je als ouder jouw kind hierbij kunt helpen.

In mijn membership vind je alles wat je nodig hebt om rustig te reageren op uitdagend opvoedgedrag. Je hebt 24/7 ondersteuning en toegang tot informatie van experts die je direct kunt toepassen in de praktijk. Al meer dan 15.000 ouders gingen je voor en hebben ervaren dat meer rust en plezier in het gezin binnen handbereik is.

Wat kan je doen als je peuter met alles gooit?

1. Begrijp het gedrag

Je weet inmiddels dat het bij de ontwikkeling van je kind past wanneer je peuter met alles gooit. Peuters gooien vaak met dingen om hun motorische vaardigheden te ontwikkelen en hun omgeving te verkennen, maar het kan ook een (voor jouw kind) effectieve manier zijn van aandacht vragen. Probeer eens te observeren wanneer en waarom je kind met iets gooit. Dit kan helpen om gepast te reageren en de behoefte van jouw kind te verwoorden: “Je bent boos omdat jouw broer niet met jou samen wil lopen, klopt dat?”. 

2. Stel duidelijke grenzen

Je bent waarschijnlijk geneigd om je kind direct streng toe te spreken wanneer er weer iets door de kamer vliegt. Vaak komt dit voort uit eigen frustratie en dat gevoel is logisch. Weet dat kinderen duidelijke grenzen nodig hebben. Maar de manier waarop je deze grenzen stelt is wel van belang. “Stop daarmee, stop daarmee zeg ik” is bijvoorbeeld niet helpend. Je focust je hiermee vooral op het gedrag wat je niet wilt zien, terwijl je je kind juist wilt leren wat wel de bedoeling is. In plaats daarvan kan je dit zeggen:

“Ik geef je beker nog één keer terug, en als je ‘m weer op de grond gooit, dan zet ik het weg”.

Gooit je peuter toch weer met de beker? Dan pak je de beker rustig op en zeg je “volgens mij ben je klaar, ik zet de beker weg”. Wees daarin consequent en voorspelbaar en doe dus ook daadwerkelijk wat je zegt. Wanneer je tegen jouw kind zegt dat je nog één keer waarschuwt en de auto dan even wegzet, maar vervolgens vliegt de auto nog 3x door de kamer, dan ontstaat er veel onduidelijkheid bij jouw kind. Het gevolg daarvan is dat hij met zijn gedrag zal proberen te ontdekken waar de grens dan wél ligt. Oftewel: het gedrag wordt nog uitdagender en jij voelt je ook steeds meer veranderen in een vulkaan die op uitbarsten staat. Een duidelijke aanpak is daarbij zowel voor jezelf als voor je kind fijn. Bijvoorbeeld: één keer waarschuwen en daarna stel je duidelijk en liefdevol de grens. 

Meer veelgestelde vragen over gooien bij peuters

1. Mijn peuter gooit met alles, hoe reageer ik het beste?

Blijf rustig. Benoem wat je ziet: “Je gooit met het speelgoed.” Geef vervolgens aan wat wél kan: “De bal mag je buiten gooien, dit autootje hoort op de grond.” Het gaat niet om streng zijn, maar om duidelijkheid geven. Dat geeft je kind houvast.

2. Is gooien een fase of moet ik het afleren?

Gooien hoort bij de peuterfase. Je kind ontdekt zijn kracht, test grenzen en zoekt soms ontlading. Afleren is niet nodig, maar je mag het gedrag wél begrenzen. Door te herhalen wat de bedoeling is en zelf rustig te blijven, leert je kind wat wel en niet kan.

3. Wat zit er achter het gooigedrag van mijn peuter?

Soms is gooien een uiting van frustratie of overprikkeling. Soms is het gewoon nieuwsgierigheid. Jonge kinderen hebben nog geen woorden voor wat ze voelen. Gooien wordt dan een manier om spanning kwijt te raken of aandacht te vragen. Hoe meer jij het gedrag helpt duiden, hoe beter je kind leert reguleren.

4. Hoe stel ik grenzen zonder te schreeuwen als mijn kind gooit?

Grenzen stellen kan ook zacht zijn. Gebruik korte zinnen, een lage, rustige stem en blijf bij je kind. “Ik zie dat je boos bent, maar ik wil niet dat je gooit.” Als het nodig is, pak je het voorwerp af of neem je samen een pauze. Duidelijk en liefdevol tegelijk, precies wat je kind nodig heeft.

5. Welke spelletjes helpen om niet te gooien?

Gecontroleerd gooien helpt: met een zachte bal naar een doel, pittenzakjes in een emmer, iets buiten in het gras. Zo leert je kind: dít is oké gooien, dát niet. En jij biedt tegelijk verbinding, structuur én een uitlaatklep.

6. Waarom gooit mijn kind als hij boos is?

Boosheid is groot in een klein lijf. Gooien is dan vaak een impuls, geen bewuste keuze. Je kind wil je iets duidelijk maken, maar weet nog niet hoe. Jouw rust helpt. Benoem wat je ziet, stel de grens én erken het gevoel: “Je mag boos zijn, maar ik wil niet dat je gooit.”

Fijne boekentips over omgaan met boosheid:

3. Haal je kind uit de situatie

Gooien met eten kan een iets andere aanpak vragen dan wanneer je peuter met blokken naar een ander kind gooit. Is dit laatste het geval dan stel je op een andere manier een grens om te voorkomen dat er iemand gewond raakt. Je kind moet leren dat dit gedrag niet ok is, ook al is je kind zich in deze leeftijdsfase nog niet bewust van de gevolgen van zijn gedrag of van de gevoelens van een ander. Vanaf een leeftijd van 2 jaar ontwikkelt een kind emotioneel begrip: het kunnen begrijpen en delen van emoties.  Het inlevingsvermogen ontwikkelt zich op een leeftijd (van circa 5 jaar) pas langzaam op een stabieler niveau en ontwikkelt zich ook de jaren daarna nog verder door. Kortom: peuters vertonen dit gedrag dan ook niet om een ander bewust pijn te doen. Het is voor hun vaak een effectieve manier om boosheid te uiten of om iets voor elkaar te krijgen. Realiseer je dat hoe feller jij reageert (“Doe eens normaal!”), hoe meer nadruk er onbewust op dit gedrag komt te liggen. En alles wat aandacht krijgt groeit…ook negatieve aandacht.

Wat kun je wél doen? Houd je boodschap kort:  “Blokken gooien naar dat kindje doet pijn”. Grijp fysiek in door de hand van je kind rustig vast te pakken en benoem daarbij dat dit een ander pijn kan doen. Houd de instructies kort, maar krachtig en zorg daarbij dat je verbale en non-verbale gedrag met elkaar overeenkomen. Een hele vrolijke lach is bij deze boodschap voor kinderen dus verwarrend. Houd het duidelijk, zonder jezelf te verliezen in details of schreeuwen. Blijft je kind het gedrag herhalen? Haal hem dan uit de situatie.

4. Geef een alternatief

Pak samen het spelen weer op en laat je kind zien hoe hij bijvoorbeeld blokken kan stapelen, met autootjes kan rijden of met klei kan knutselen. Buiten samen met een bal spelen kan ook een fijn alternatief zijn. 

5. Geef het goede voorbeeld

Als volwassene zul je waarschijnlijk niet met spullen gooien, maar probeer ook in kleine handelingen het goede voorbeeld te geven. Leg de afstandsbediening gewoon op z’n plek in plaats van dat je ‘m op de bank gooit. Blijf zelf duidelijk, maar rustig als jouw kind uitdagend gedrag laat zien in het overgrote deel van de situaties (je bent ook maar een mens, geen robot). Kinderen leren door het gedrag van hun ouders te kopiëren. Zo laat je zien hoe je zelf op een respectvolle manier met voorwerpen en mensen omgaat. 

Heb je bovenstaande tips toegepast, maar blijf je jezelf voor je gevoel maar herhalen (zonder effect)? Ben je klaar met eindeloos waarschuwen en wil je meer rust en gezelligheid in jouw gezin? Meld je dan aan voor het grootste ouderschapsplatform van Nederland en België! Waarmee je 24/7 toegang hebt tot betrouwbare informatie van experts (je hoeft nooit meer te googlen!) en support en herkenning vindt bij andere ouders.

Over de auteur:

Loes Waanders is orthopedagoog (MSc. – 14+ jaar ervaring), spreker en founder / CEO van Parent First, het eerste en grootste platform in Nederland en België dat zich volledig richt op ouders. Gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek en jarenlange praktijkervaring met duizenden gezinnen, helpt de parent first methode ouders naar meer rust bij uitdagend opvoedgedrag én in de combinatie werk en gezin.