Mijn peuter slaat! Wat kan ik hieraan doen? 4 praktische tips

Geplaatst op 18 maart 2024 in Opvoeding

Het ene moment zit je kind nog lief te spelen en het andere moment slaat je peuter ineens z’n broertje! Waarom doet je kind dit toch? En hoe kan je hier het beste op reageren? In dit artikel leg ik het aan je uit. 

Tip! Deze gratis e-gids staat vol tips over hoe je effectief kunt reageren wanneer je kind boos is of niet luistert

Waarom slaat je peuter?

Als ouder kan je er best van schrikken wanneer je kind ineens uithaalt naar jou of naar een ander kind. Het gedrag van peuters kan soms best uitdagend zijn, vooral wanneer het zich uit in fysieke vormen zoals schoppen of slaan. Weet in ieder geval dat dit gedrag (in de meeste gevallen) volkomen normaal is en past bij de leeftijd. Driftbuien komen regelmatig voor bij kinderen tussen de 1,5 en 5 jaar. Dit heeft vooral te maken met de ontwikkeling van je kind. Het begrijpen van de oorzaak achter agressief gedrag van je peuter kan je helpen om geduldiger en op de juiste manier te reageren. Dit zijn de 5 meest voorkomende oorzaken:

Oorzaak 1: Beperkte impulscontrole

De prefrontale cortex, het deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor het beheersen van impulsen en emoties, is bij peuters nog niet volledig ontwikkeld. Je peuter kan hierdoor een hele primaire reactie hebben op situaties en handelt op basis van dat wat hij op dat moment wil of voelt. Een peuter is niet bezig met wat sociaal gepast gedrag is en is geneigd om ‘eerst te doen, dan te denken’ in plaats van andersom, zoals bij volwassenen.

Boos kind

Oorzaak 2: Beperkt inlevingsvermogen

Daarbij komt dat een peuter nog onvoldoende in staat is om zich in te leven in een ander. Deze ontwikkeling zit op deze leeftijd nog echt in het beginstadium waarbij hij emoties van anderen wel begint te begrijpen (bv.: teruglachen naar iemand die naar hem lacht), maar zich nog onvoldoende kan inleven in de ander. Daarom zal een peuter dus vooral reageren vanuit zijn eigen wensen en behoeftes en is hij niet bezig met hoe het voor een groepsgenootje is dat hij hem slaat. Dit is iets wat jouw kind de komende jaren in stapjes steeds meer zal leren en jouw begeleiding dan ook bij nodig heeft.

Kind maakt ruzie

Oorzaak 3: Beperkte verbale vaardigheden

Ook de verbale vaardigheden van je peuter zijn nog volop in ontwikkeling. Ze kunnen het simpelweg nog niet goed onder woorden brengen wanneer ze boos, teleurgesteld of verdrietig zijn. In plaats daarvan kan je kind zijn gevoelens uiten in fysiek gedrag zoals duwen, schoppen of slaan. Denk bijvoorbeeld aan een peuter die jou ‘uit het niets’ lijkt te slaan wanneer je hem optilt. Terwijl het op dat moment een combinatie is van vermoeidheid aan het einde van de dag en de behoefte aan autonomie: hij wil graag zelf lopen in plaats van worden getild.

Oorzaak 4: Emotionele regulatie is nog in ontwikkeling

Je zult het vast herkennen dat je peuter regelmatig intense emoties ervaart, zoals boosheid, frustratie of verdriet. Ze kunnen hier echt door overweldigd worden (vooral wanneer je kind moe of overprikkeld is) en ze beschikken helaas nog niet over (voldoende) vaardigheden om hun emoties op zo’n moment te beheersen. Slaan kan dan in een reflex gebeuren, als een directe reactie op frustratie, irritatie of zelfs opwinding, zonder dat je peuter de gevolgen hiervan overziet. Bijvoorbeeld omdat zijn broer met een auto speelt waar hij mee wil spelen. Ze doen dit dus niet om een ander bewust pijn te doen, maar uit een onvermogen om hun emoties op een meer gepaste wijze uit te drukken. Het reguleren van emoties blijft zich gedurende de hele kindertijd ontwikkelen.

Peuter heeft driftbui

Oorzaak 5: Imitatiegedrag

Tot slot kan imitatiegedrag een van de oorzaken zijn waarom je kind slaat. Imitatie speelt een belangrijke rol in de ontwikkeling van peuters. Ze leren door te observeren en kopiëren het gedrag van zowel andere (oudere) kinderen als volwassenen. Wanneer er regelmatig agressief gedrag in het bijzijn van je peuter vertoond wordt, kunnen ze dit gedrag gaan normaliseren en nadoen, vaak zonder de context of de gevolgen van dit gedrag volledig te begrijpen. Dit imitatiegedrag is geen bewuste keuze van je kind, het is een natuurlijk onderdeel van hun leerproces.

Wat kan je doen als je peuter slaat?

Weten waarom je peuter dit gedrag vertoont helpt je om begripvoller te reageren in zo’n situatie. Maar dat neemt niet weg dat het lastig kan zijn om gepast te reageren als je peuter slaat. Bijvoorbeeld als je in het bijzijn bent van anderen of als je op dat moment haast hebt om op tijd te vertrekken. Het vraagt van jou als ouder veel geduld, empathie en herhaling. Maar met de juiste aanpak kan je je peuter wel degelijk leren om emoties op een gezonde manier te uiten. 

Wat belangrijk is om je te realiseren is: dat wat je nu zaait en oogst je later. Oftewel: je zal vaak niet direct een verandering zien, omdat jouw peuter bepaalde vaardigheden nog niet beschikt. Toch is deze begeleiding cruciaal om jouw kind gezonde manieren aan te leren van omgaan met frustraties. Hier plukt hij ook in zijn latere leven de vruchten van. 

Ik geef je vier praktische tips om je kind hierbij te begeleiden:

Tip 1: Begrens het gedrag

Allereerst is het belangrijk dat je onderscheid maakt tussen het begrenzen van de emoties en het gedrag. Emoties zoals boosheid en teleurstelling mogen er zijn, maar het is belangrijk dat kinderen leren dat er grenzen zijn aan bepaald gedrag zoals slaan. Dit doe je door rustig maar duidelijk in te grijpen op zo’n moment. Zeg dat slaan pijn doet en dat dit niet acceptabel is. Indien gewenst kun je zijn handjes pakken wanneer hij niet uit zichzelf stopt. Door grenzen te stellen en duidelijk aan te geven wat wel en niet mag, geef je je kind een gevoel van veiligheid en structuur. 

Moeder troost kind nadat peuter heeft geslagen

Tip 2: Benoem wat wél mag

Als ouder ben je waarschijnlijk al snel geneigd om direct het ongewenste gedrag te corrigeren (“Niet slaan!”). Dit is een hele begrijpelijke reactie, maar voor een kind is het op zo’n manier niet duidelijk wat dan wel de bedoeling is. Door expliciet te benoemen welk gedrag wel gewenst is (“Kom, dan vragen we samen aan het andere kindje of je met de auto mag spelen”) geef je je peuter een alternatief voor zijn gedrag. En juist daarin zitten de belangrijke leerervaringen. Want wanneer een peuter alleen maar hoort: “Niet slaan”, dan hoort hij alleen datgene wat niet de bedoeling is en begrijpt hij niet wat je wél graag wilt zien. En onthoud: alles wat aandacht krijgt, groeit. Ook negatief gedrag. 

Tip 3: Help je kind

Wanneer je peuter een ander kind pijn doet, is het belangrijk om direct in te grijpen door het gedrag fysiek te begrenzen. Zo zorg je er als ouder voor dat iedereen veilig is en je laat ermee zien dat slaan niet toegestaan is. Pak bijvoorbeeld de hand van je kind vast en zeg tegelijkertijd tegen je kind dat je een ander kindje daarmee pijn doet. Deze directe interventie helpt niet alleen om het ongewenste gedrag te stoppen, maar het leert je peuter ook over empathie en de gevolgen van zijn gedrag op anderen. Help ook even samen opstarten. Vooral als je merkt dat jouw peuter geschrokken is van de situatie.

Ouder geeft kind high five

Tip 4: Blijf zelf rustig

Misschien merk je ook dat je geneigd bent om boos te worden, echter heeft dit vaak een averechts effect. Allereerst blokkeert jouw kind vaak: hij gaat lachen, rent weg, huilt of verstopt zich. Wat ervoor zorgt dat geen uitleg op dat moment nog binnenkomt. Daarnaast leren kinderen veel van observatie en imitatie. Daaronder valt ook hoe ze moeten reageren op stressvolle of uitdagende situaties.

Als jij direct boos wordt of begint te schreeuwen wanneer je kind slaat, dan leert je peuter dat dit blijkbaar dé manier is om met boosheid om te gaan. Terwijl je jouw kind juist wilt aanleren dat hij bijvoorbeeld hulp vraagt, overlegt of wacht op zijn beurt. Door zelf kalm te blijven en rustig te reageren, laat je zien dat er gezondere manieren zijn om je emoties te beheersen en conflicten op te lossen. 

Natuurlijk zijn er nog tal van manieren die je helpen om jouw kind op een gezonde en positieve manier met uitdagend gedrag om te gaan (slaan, schoppen, weglopen, niet luisteren). 

In mijn cursus “Omgaan met boosheid en niet luisteren” deel ik met ouders van kinderen van 0-4 jaar al mijn tips en voorbeelden gebaseerd op 14+ jaar werkervaring als orthopedagoog (MSc.)

– Wat kan je doen als je kind nooit luistert?
– Hoe reageer je als jouw kind een driftbui heeft in de supermarkt?
– Jouw kind luister niet: wat werkt (en wat niet)?

Inmiddels zijn 10.000 ouders je al voorgegaan en begrijpen zij het gedrag van hun kind beter, wat ervoor zorgt dat ze met meer rust reageren én de boze buien vaker voor zijn. Wil je dit ook? Meld je dan nu aanCursus Loes Waanders review

⬇️ Deel dit bericht op je socials ⬇️

Facebook
LinkedIn
Email
WhatsApp

Dit vind je misschien ook interessant...