Waarom dat schuldgevoel als moeder heel gezond is (maar niet altijd makkelijk..)

Geplaatst op 20 mei 2020 in Moederschap

Elke moeder herkent het in meer of mindere mate: dat knagende schuldgevoel. Je zwaait je dochtertje uit op de opvang en ze barst in huilen uit. Ook al weet je dat zij op het moment dat jij in de auto zit alweer lachend met andere kinderen in de poppenhoek zit, toch voel je je een echte “bad mom”. Die slechte moeder die haar werk voor haar kinderen zet. Gedachtes als: “Moet ik wel 4 dagen blijven werken?” Of “Zal ze mij later wel herinneren als de moeder die er altijd voor haar was?” Alle moeders, werkend of niet werkend, herkennen dit gevoel. Dat schuldgevoel krijg je er gratis bij op het moment dat jouw eerste ter wereld komt. Schuldig omdat je eerder dan gepland stopt met het geven van borstvoeding, schuldig omdat jij na 3 maanden weer start met werken en jouw kindje bij anderen moet achterlaten. Rationeel weet je wel dat die gedachtes niet kloppen en toch voelt het anders. Dat komt doordat schuldgevoel evolutionair gezien een nuttige functie heeft.

 

Hoe ontstaat schuldgevoel?

Schuldgevoel ontstaat wanneer er sprake is van een verschil in belangen: jouw kindje wil bij jou zijn maar het is jouw werkdag waardoor hij een dag bij de opvang is. Die belangen (kind wil bij jou zijn versus jij gaat werken) botsen met elkaar waardoor er een intern conflict ontstaat. Het mooie is dat schuldgevoel alleen bestaat als er sprake is van empathie. En empathie is een belangrijke voorwaarde voor goed ouderschap. Jij bent namelijk in staat om te voelen wat jouw kindje nodig heeft. Het is dus eigenlijk een hele ‘nuttige’ functie van de hersenen.
Dat schuldgevoel functioneert als een soort advocaat van het kind. Het helpt je om de behoeften van je kind te zien en prioriteren. Wat een beschermende functie heeft tegen bijvoorbeeld agressie of verwaarlozing.

Daarnaast speelt er nog een tweede factor mee die zorgt voor het bekende ‘mom guilt’. En dat is de mythe die ook in onze maatschappij nog heerst ten aanzien van het moederschap. Namelijk: je bent een goede moeder als je veel en intensief bij je kindje bent. Een beeld waar wij mee zijn opgegroeid doordat onze moeders (tijdelijk) niet werkten of in ieder geval overwegend voor de kinderen zorgden.

Juist na een periode waar je intensief bij jouw kindje bent geweest zoals na je verlof, kan dat schuldgevoel toenemen wanneer je je meer ‘losmaakt’ van jouw kindje. Daarnaast dragen ook door opmerkingen uit jouw omgeving bij aan het ontstaan van ‘het beeld’ wat we hebben van de ‘goede moeder’. Denk bijvoorbeeld aan de periode voordat jullie eerste kindje werd geboren: hoeveel mensen vroegen (als eerste) aan jouw partner hoe hij van plan is het te gaan doen qua werk? In praktijk is dit vaak nog heel weinig. Er wordt vaak standaard van uitgegaan dat de vrouw minder gaat werken. Vrouwen met kinderen die fulltime werken hebben dan ook vaak het gevoel dat ze zich moeten verontschuldigen. Dat geldt overigens ook voor vrouwen die bewust kiezen om thuis te blijven met kinderen. Het stelt onbewust bepaalde kaders van wat ‘goed’ en ‘fout’ moederschap is. Ook al kun je rationeel wel beargumenteren dat jouw keuze de goede keuze is. Toch dragen deze beide aspecten bij aan het ontstaan van schuldgevoelens.

Maar daarmee is het nare gevoel nog niet ‘opgelost’. Want hoe zorg je nu dat je er minder last van hebt?

Hoe ga ik om met dat schuldgevoel?

Jouw brein werkt dus als een soort alarm: hij waarschuwt jou voor de noden van jouw kindje. Wat jouw brein alleen niet doet is onderscheid maken tussen reëel en irreëel schuldgevoel. Dat is dus die belangrijke ‘check’ die jij zelf nog actief moet uitvoeren.
In het overgrote deel van de gevallen is er namelijk sprake van irreëel schuldgevoel: “ik ben een slechte moeder omdat ik mijn kindje huilend achterlaat”. Terwijl je weet dat jij een leukere moeder bent mét die leuke baan ernaast en je ook weet dat jouw dochtertje een paar minuten later alweer vrolijk zit te spelen. Op dat moment is het aan jou om de realiteit voor ogen te houden en helpt het om te weten hoe jouw brein werkt. Je kunt op die momenten tegen jezelf zeggen…“Ok, mijn alarmknop gaat aan maar dit is ‘vals’ alarm”. Wees daarin ook mild voor jezelf: erken dat de situatie lastig is. Dus druk die gevoelens niet weg door jezelf streng toe te spreken (b.v.: stel je niet aan) maar erken dat je hier moeite mee hebt en dat dat ok is.

Ook helpt het om je bewust te zijn van het ontstaan ervan. Met welk beeld bij jij grootgebracht: was jouw moeder veel thuis? Zorgde zij ervoor dat het huis netjes was en er elke dag werd gekookt? Ondanks jij rationeel de keuze maakt dat dit misschien niet jouw leven is, is de kracht van deze onbewuste beïnvloeding waar jij jarenlang aan bent blootgesteld enorm groot. Werken jouw vrienden overwegend fulltime of parttime? Brengen zij hun kinderen naar opa/oma of de opvang? Hamert jouw omgeving vooral op flesvoeding (gun jezelf toch die vrijheid) of hebben al jouw vriendinnen lange tijd borstvoeding gegeven wat onbewust ook een beeld van ‘goed’ en ‘normaal’ bij jou achterlaat? Hier je bewust van zijn maar je daarnaast ook de vraag stellen: “Waar word ik en waar wordt mijn gezin gelukkig van?” is een hele belangrijke.
Maar ook: welke invloed hebben die onbewuste beelden over wat ‘normaal’ is op mij? Misschien voel je je tekortschieten omdat je niet elke middag jouw kinderen kunt ophalen van de opvang terwijl jouw moeder vroeger altijd klaar zat met een kop thee als je uit school kwam. Maar jouw situatie is anders dan die van jouw moeder. Wat dus ook vraagt om het maken van andere keuzes en daar vervolgens ok mee zijn, kortom: de realiteit onder ogen zien en daarmee de lat voor jezelf ook op een realistische hoogte leggen en daar naar handelen.

Uiteindelijk leiden schuldgevoelens tot piekeren, negatieve gevoelens en compensatiegedrag (b.v. grenzen verleggen om jouw afwezigheid goed te maken). Kortom…wanneer je jezelf vervolgens ook nog op een strenge manier toespreekt, dan wordt het probleem alleen maar groter. Behandel jezelf zoals jij jouw vriendin ook zou behandelen in die situatie….

 

Merk jij dat jouw schuldgevoel jouw belemmert in de dingen die je dagelijks doet? Zou je wel wat tips kunnen gebruiken hoe je hiermee om kunt gaan? Ik selecteer elke maand twee vrouwen voor een GRATIS mom sessie. Tijdens deze sessie van 30 minuten ontvang jij direct van mij 2 praktische tips voor thuis. Wil je hier kans op maken? Geef je dan hier op.